با ولایت زنده ایم


ملتی که بصیرت نداشته باشد فریب می خورد. امام خامنه ای (روحی فداه)

آیاتی از قرآن درباره ولایت مطلقه فقیه

چه آیاتی از قرآن درباره ولایت مطلقه فقیه است تا بتوان بر اساس آنها این موضوع را اثبات کرد؟

سایت پرسجو،

پاسخ:

گاهی گمان می‏شود تنها مدرک اسلامی بودن یک مسأله، این است که: در قرآن کریم مطرح شود و چگونگی طرح آن کاملاً شفاف، روشن و بی نیاز از ژرف‏نگری و تأملات اجتهادی باشد. در حالی که:

    یکم. عقل و سنت نیز هر یک منبع و مدرک معتبری در اسلام است و آموزه‏های اسلامی را می‏توان و بلکه باید از مجموع هر سه منبع (قرآن، سنت و عقل) شناخت.

    دوّم. طرح مسائل در قرآن، گونه‏های مختلفی دارد و در بسیاری از موارد استنباط یک مسأله از قرآن مجید، بدون آشنایی با متدلوژی فهم دین و فرایند استنباط امکان‏پذیر نیست. در عین حال یکی از ساده‏ترین روش‏ها برای اثبات ولایت فقیه از طریق قرآن، مراجعه به شرایط حاکم در قرآن است که پس از معصومین تنها بر ولی فقیه صدق می‏کند.

 شرایط حاکم جامعه‏

 . اسلام و ایمان‏

    خداوند می‏فرماید: (لَنْ یَجْعَلَ اللَّهُ لِلْکافِرِینَ عَلَی الْمُؤْمِنِینَ سَبِیلاً)؛نساء (4)، آیه 141.«خداوند هرگز کافران را بر مؤمنان سلطه نمی‏دهد» و (لا یَتَّخِذِ الْمُؤْمِنُونَ الْکافِرِینَ أَوْلِیاءَ مِنْ دُونِ الْمُؤْمِنِینَ وَ مَنْ یَفْعَلْ ذلِکَ فَلَیْسَ مِنَ اللَّهِ فِی شَیْ‏ءٍ)؛آل عمران (3)، آیه 28.«مؤمنان نباید کافران را به جای مؤمنان دوست و ولی خود بگیرند و هر کس چنین کند از لطف و ولایت خدا بی بهره است».

بقیه در ادامه مطلب


 . عدالت (در مقابل ظلم)

    خداوند حکومت و ولایت ظالمان را نمی‏پذیرد؛ پس حاکم و ولی باید عادل باشد: (وَ لا تَرْکَنُوا إِلَی الَّذِینَ ظَلَمُوا فَتَمَسَّکُمُ النَّارُ)؛هود (11)، آیه 113.«به ستم پیشگان گرایش نیابید که آتش دوزخ به شما خواهد رسید». این رکون و گرایش در روایات به «دوستی و اطاعت» تفسیر شده است.تفسیر علی بن ابراهیم، ج 1، ص 338.همچنین خداوند در شرایط امامت به حضرت ابراهیم فرمود: (لا یَنالُ عَهْدِی الظَّالِمِینَ)؛بقره (2)، آیه 124.

 «عهد من به ستمکاران نمی‏رسد».

 . فقاهت‏

    حاکم اسلامی باید عالم به احکام اسلام باشد تا بتواند آنها را اجرا کند. در زمان پیامبر(ص) و امام معصوم(ع) این علم از سوی خداوند به آنان داده شده است و در زمان غیبت امام معصوم(ع)، داناترین مردم به احکام؛ یعنی، فقها حاملان این علم‏اند. قرآن درباره شرط علم می‏فرماید: (أَ فَمَنْ یَهْدِی إِلَی الْحَقِّ أَحَقُّ أَنْ یُتَّبَعَ أَمَّنْ لا یَهِدِّی إِلاَّ أَنْ یُهْدی‏ فَما لَکُمْ کَیْفَ تَحْکُمُونَ)؛یونس (10)، آیه 35.«آیا کسی که به راه حق هدایت می‏کند، سزاوارتر است که از او پیروی شود یا کسی که راه نمی‏یابد؛ مگر آنکه راه برده شود؛ شما را چه می‏شود؟ چگونه داوری می‏کنید؟»

    فقیه با تخصصی که سال‏ها در تحصیل آن کوشش کرده، می‏تواند احکام اسلام را از قرآن، سنت، عقل و اجماع به دست آورد؛ اما غیر فقیه این تخصص را ندارد و باید احکام اسلام را از فقیه بیاموزد.

    اشکال. غیر فقیه می‏تواند احکام اسلام را به صورت فتوا از فقیه بگیرد و حکومت کند، پس لازم نیست حاکم خودش فقیه باشد.

    پاسخ. یکم. آگاهی‏های لازم از اسلام برای حکومت، اختصاص به فتوا ندارد تا گفته شود: غیر فقیه از فقیه تقلید می‏کند؛ بلکه در بسیاری از موارد، فقیه باید با توجه به ملاک‏های ترجیح در تزاحم احکام و یا تشخیص موارد مصلحت، حکم حکومتی صادر کند. «حکم حکومتی» خارج از دایره فتوا و تقلید است؛ در عین آنکه مسأله‏ای تخصصی و در حوزه تخصّص فقیه است.

    دوّم. آیا غیر فقیه اطاعت از فقیه را در همه موارد بر خود لازم می‏داند؟ یا فقط در مواردی که خود تشخیص می‏دهد، از فقیه اطاعت می‏کند؟ در صورت دوم هیچ ضمانتی بر اجرای احکام الهی و دینی بودن حکومت وجود ندارد. در صورت اول، در واقع آن فقیه ولایت دارد و شخصی که به طور مستقیم امور اجرایی را به عهده دارد، مجری از سوی او به شمار می‏آید و این یکی از شیوه‏های اجرا و اعمال ولایت فقیه است.

    اشکال. در این آیه اطاعت از (مَنْ یَهْدِی إِلَی الْحَقِّ)سزاوارتر از (مَّنْ لا یَهِدِّی إِلاَّ أَنْ یُهْدی‏)معرفی شده است؛ یعنی، اطاعت از فقیه را سزاواتر از اطاعت غیر فقیه می‏داند. بنابراین اطاعت غیر فقیه نیز با وجود فقیه مقبول است؛ گرچه اطاعت از فقیه بهتر است!

    پاسخ. مانند این سخن را ابن ابی الحدید در شرح نهج البلاغه‏ج 9، ص 328.در مقایسه بین امام علی(ع) و خلفای پیش از او می‏گوید؛ یعنی، او اطاعت از امیرالمؤمنین(ع) را بهتر از ولایت دیگران می‏انگارد؛ نه لازم و واجب!

    سزاواتر بودن در آیه، سزاواری در حد الزام است؛ یعنی، فقط باید از او پیروی کرد؛ زیرا در ذیل آیه مردم را توبیخ می‏کند که چرا از (مَنْ یَهْدِی إِلَی الْحَقِّ)پیروی نمی‏کنید: (فَما لَکُمْ کَیْفَ تَحْکُمُونَ)؟ بنابراین سزاواری در حد الزام است. مشابه این مسأله در موارد دیگری نیز در قرآن وجود دارد؛ مثلاً در آیه (وَ أُولُوا الْأَرْحامِ بَعْضُهُمْ أَوْلی‏ بِبَعْضٍ)؛ احزاب (33)، آیه 6.که در بحث ارث است و وجود هر طبقه مانع از ارث طبقه دوم می‏شود. آیات بی‏شمار دیگری نیز وجود دارد که فضیلت عالمان را بر غیر عالمان بیان کرده است.زمر (39)، آیه 9.

    از نظر عقل نیز با وجود شایسته‏تر، نباید به فروتر تن داد؛ به ویژه در امر رهبری که تعیین سرنوشت جامعه در گرو آن است.

. کفایت‏

    توانایی و شایستگی اداره امور جامعه که از آن به مدیر و مدبّر بودن نیز تعبیر می‏شود. حضرت یوسف فرمود: (قالَ اجْعَلْنِی عَلی‏ خَزائِنِ الْأَرْضِ إِنِّی حَفِیظٌ عَلِیمٌ)؛ «گفت: مرا بر خزاین این سرزمین بگمار که من نگهبانی امین و کاردانم». در داستان‏یوسف (12)، آیه 55.حضرت موسی و دختر شعیب نیز آمده است: (...إِنَّ خَیْرَ مَنِ اسْتَأْجَرْتَ الْقَوِیُّ الْأَمِینُ )؛ «بهترین کسی که می‏توانی به [کارگیری او است که‏] توانای درستکار است»قصص (28)، آیه 26.و ....

    از مجموع این آیات، می‏توان تصویری کلی از سیمای حاکم از دیدگاه قرآن به دست آورد. در منطق قرآن حکومت و زمامداری، تنها شایسته کسانی است که از صلاحیت‏های علمی و اخلاقی و توانمندی‏های لازم برخودار باشند. به دست آوردن این تصویر در زمان غیبت امام معصوم(ع) بر «ولایت فقیه» تطبیق می‏کند. از طرف دیگر حکومت اسلامی حکومت قانون خداست: (مَنْ لَمْ یَحْکُمْ بِما أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولئِکَ هُمُ الْکافِرُونَ)؛ مائده (5)، آیه 44.و آن بدون حاکمیت دین‏شناس و متخصص مستعد در اجرای احکام الهی (فقیه عادل و جامع الشرایط) امکان‏پذیر نیست.الف. تفسیر پیام قرآن، ج 10 (قرآن مجید و حکومت‏اسلامی)؛

     ب. ذوعلم، علی، نگاهی به مبانی قرآن ولایت فقیه؛

     پ. مکارم شیرازی، آیت‏الله ناصر، آیات ولایت در قرآن.

   + خلیل رنجبر - ٢:٥٢ ‎ب.ظ ; دوشنبه ۱٢ دی ۱۳٩٠