با ولایت زنده ایم
ملتی که بصیرت نداشته باشد فریب می خورد. امام خامنه ای (روحی فداه)
کلمات کلیدی مطالب
نویسنده: خلیل رنجبر - جمعه ۱۸ دی ۱۳۸۸

مقدمه: سنگینی شرایط دشوار پس از عملیات کربلای 4 ضرورت انجام عملیات دیگری را ایـــجـــــاب می کرد. عملیاتی که پیروزی آن تضمین شده باشد و ضمنا از جنبه نظامی و سیاســـــی بسیار ارزشمند باشد تا آثار نامطلوب عدم فتح کربلای 4 را جبران نماید.

ناحیه‌ی ‌مرزی‌ِ استراتژیک‌ شلمچه‌ در منطقه‌ی ‌شمال‌غربی‌ خرمشهر واقع ‌شده‌ که ‌از جنوب با اروند رود، از شمال‌با منطقه‌ی‌عمومی‌اهواز و از غرب‌با مرزهای‌بین‌المللی‌ایران‌و عراق،

محصورگردیده‌است‌. وجود اروند رود در جنوب‌آن‌، دریاچه‌ی‌ماهی‌و جزایربوبیان‌، ویژگــــی‌ نظامی‌خاصی‌را در این‌منطقه‌به‌وجود آورده‌است‌وبه‌خاطر نزدیکی‌جغرافیایی‌آن‌با شهر صنعتی‌بصره‌، از نظرکارشناسان‌نظامی‌، دارای‌اهمیت‌فوق العاده‌ای‌بوده‌است‌.


ارزشمند ترین منطقه موجود شلمچه بود که دشمن در آن مستحکم ترین مواضع و موانع را داشت، به طوری که عبور از آن ها غیر ممکن می نمود و با توجه به اصول نظامی شناخته شده و محاسبات کمی، ضریب موفقیت بسیار ناچیز بود و بالطبع تضمین پیروزی از ســـــوی فرماندهان عملیات را غیر ممکن می ساخت؛ لیکن ضرورت غیر قابل انکار ادامه جنگ در آن موقعیت و لزوم تسریع در تصمیم گیری پس از عملیات کربلای 4 سبب گردید که صرفا برای انجام تکلیف و با امید به نصرت الهی، تمامی نیروهای خودی اعم از رزمنده و فرمانده بــرای

عملیات بزرگ کربلای 5 آماده شوند.هنگام انتخاب منطقه عملیات کربلای 5، آنچه اوضـاع را پیچیده تر می کرد، این بود که: تنها انجام یک عملیات نمی توانست موثر باشد. به علاوه عملیات باید با پیروزی توام باشد. هم چنین سرعت عمل نیز نقش تعیین کننده ای در این عملیات داشت. دشمن با توجه به اهمیت منطقه، زمین شرق بصره را مسلح به انواع موانع و استحکامات کرده بود و با رها کردن آب در منطقه، انجام هرگونه عملیاتی را غیر ممکن ساخته و فضای امنی را برای خود به وجود آورده بود تا بتواند حرکت هر نیروی مهاجم را قبل از دستیابی به خط اول خود سرکوب کند. رزمندگان ‌شجاع‌ سپاه ‌اسلام‌ در مرحله‌ی ‌اول‌عملیات‌، با هجومی ‌مرگبار وغافلگیرانه ‌به‌ قلب‌ دشمن‌، در تاریخ‌فردای‌آن‌روز، شلمچه‌را آزادمی‌نمایند و با گسترش‌عملیات‌خود، هر لحظه‌ فاصله‌ی‌خود را بابصره‌کم‌می‌کنند؛ به‌ طوری ‌که ‌صدای‌ شلیک ‌مسلسل‌ها مردم ‌شهر را سراسیمه‌به‌خیابان‌ها می‌ریزد.

در دومین‌مرحله‌ی‌این‌عملیات‌،رزمندگان‌اسلام‌با عبور از موانع‌ایذایی‌و بسیار محکم‌، هجوم‌ سنگین‌خود را علیه‌مواضع‌دشمن‌شروع‌می‌کنند که‌پاسگاه‌های‌شلمچه‌،بوبیان‌و کــــوت سواری‌در این‌هجوم‌، آزاد می‌شود. رزمندگان‌اسلام‌باهجوم‌دیگری‌چندین‌کیلومتر از جاده‌ی آسفالته ‌شلمچه‌ـ بصره ‌را آزادمی‌کنند و به‌عمق‌مواضع‌دشمن‌نفوذ کرده‌، خود را به ‌دژ فولادین‌بصره‌می‌رسانند. این‌دژ توسط‌کارشناسان‌خارجی‌احداث‌شده‌بودکه‌دارای‌خاکریزهای‌مثلثی‌، هـــــلالی‌، سنگرهای‌مستحکم‌بتونی‌وموانع‌ایذایی‌سنگین‌بود و ساخت‌آن‌پنج‌سال‌طول‌کشــیده‌ بود.

اولین خط دفاعی دشمن دژی بود که در یک سمت آن سنگرهای بتونی برای استراحت نیرو و در سمت مقابل، سنگرهای دیده بانی و تیربار با مهمات آماده و سنگرهای تانک احداث شده بود. این دژ، دشمن را از موقعیت ممتازی برای اشراف و تسلط کامل بر منطـــقـــــه برخوردار می کرد. در پشت خط اول چند موضع هلالی شکل احداث، که قطر هر یک به 300 الی 400 متر و ارتفاع آن به 5 تا 6 متر می رسید. در پشت مواقع هلالی، برای تردد و استقرار تانک، جاده ساخته شده بود و به این وسیله تانک می توانست با استقرار روی مواضع مشخص شده، کل منطقه درگیری را زیر پوشش گلوله مستقیم و تیربار قرار دهد.

دومین خط دشمن به فاصله صد متر از خط اول و به موازات آن احداث، و سیل بندی بود به عرض 205 و ارتفاع 4 متر که دارای موضع پیاده، کانال مواصلاتی و مواضع تانک بــــود. این سیل بند از جنوب جاده شروع می شد و به سمت اروند ادامه داشت.

سومین خط دشمن، خاکریزی بود به موازات خط دوم و دارای مواضع پیاده و تانک که در جلوی آن کانال َمتروکه ای به عرض 4 و عمق 2 متر احداث شده بود.

چهارمین رده دشمـــــن در پشت نهر دوعیجی قرار داشت و شامل نهر، دژ و چندین موضع هلالی پی در پـــی، که بر توانایی دشمن برای مقابله و دفاع می افزود.

پنجمین رده دشمن در پشت نهر جاسم قرار داشت. ضمن آن که در حد فاصل خط چهــارم و پنجم، قرارگاه دشمن، خصوصا قرارگاه تاکتیکی سپاه سوم (مقر فرماندهی لشکــــر11)، دارای مواضع مستحکمی بود و پدافند مستقل داشت. پس از خط جاسم تا کانال زوجـــــی، مرکز توپخانه، لجستیک و عقبه لشکر 11 قرار گرفته بود و رده ششم و هفتم دشمن شامل کانال زوجی و مثلثی های غرب کانال زوجی بود. در منطقه شلمچه، دشمن زمین را به شکل پنج ضلعی درآورده بود. که از استحکامات بسیار پیچیده ای بر خوردار بود. گارد ریاست‌جمهوری‌عراق با فرماندهی‌صدام‌به‌منطقه‌اعزام‌می‌شود وبی‌درنگ‌پاتک‌های‌ سنگین‌خود را آغاز می‌کند؛ اما هر بار با تحمل‌شکست‌های‌ سنگین‌وادار به‌عقب‌نشینی می‌شود. در مرحله‌ی‌سوم‌عملیات‌، رزمندگان‌اسلام‌از کنار اروند به‌مواضع‌دشمن‌در محور نهر جاسم‌هجوم‌برده‌، یگان‌های‌سر در گم‌دشمن‌را درعملیات‌گاز انبری‌گرفتار کرده‌و تعدادی‌از آن‌ها را کشته‌یا زخمی‌می‌کنند و با عبور از نهر جاسم‌و تسلط‌بر پل‌های‌ارتباطی‌، به‌عمق‌مواضع‌دشمن‌نفوذ می‌کنند.

19 دی ماه سالروز عملیات کربلای 5 در سال 1365

رزمندگان‌ سپاه‌اسلام‌برای‌آزاد سازی‌مناطق‌تحت‌اشغال‌و دفع‌تجاوز دشمن‌و به‌منظور دست‌یابی‌به‌اهداف‌والای‌خود، اقدام‌به‌انجام‌عملیات‌کربلای‌پنج‌در این‌منطقه‌نمودند.این‌عملیات‌در تاریخ‌نوزدهم‌دی‌ماه‌1365 با رمز مبارک‌یازهرا(ع) در منطقه‌ی‌شلمچه‌وشرق بصره‌آغاز می‌شود.

اهداف عملیات:

منطقه شلمچه به لحاظ اهمیت سیاسی و نظامی آن، به عنوان یکی از معابر وصولی شهر بصره، همواره در زمره اهداف قوای نظامی جمهوری اسلامی ایران قرار داشت. در صورت تسلط بر این منطقه، جمهوری اسلامی می توانست برتری خود در جنگ را به اثبات برساند.

منطقه عملیات:

منطقه عملیاتی شلمچه که در جنوب شرقی شهر مهم بصره قرار گرفته و تقریبا نزدیک ترین محور وصولی به این شهر به شمار می آید، به مناطق و محورهای زیر محدود می باشد:

از شمال، به آب گرفتگی جنوب زید.

از شرق، به دژ مرزی ایران و عراق.

از جنوب، به رودخانه اروند و اروند صغیر.

از غرب، به کانال زوجی و شهرهای تنومه و الحارثه.

این منطقه از تعداد زیادی نهر، کانال، خاکریز، جاده و .... تشکیل شده است که همه آن ها در بخش شمالی اروند قرار دارند. هم چنین، آب گرفتگیهای متعددی در این منطقه وجود دارند که از سوی ارتش عراق به عنوان موانعی در مقابل هر گونه نفوذ قوای جمهوری اسلامی ایجاد شده اند.

استعداد دشمن

منطقه عملیاتی در حوزه پدافندی سپاه سوم عراق بود و سه لشکر 11 پیاده، 5 مکانیزه و ۳زرهی در این منطقه مستقر بودند.

با شروع عملیات، تعداد دیگری از لشکرهای عراق به تدریج در منطقه عملیاتی حضور یافتند.

این لشکرها عبارت بودند از:

الف – پیاده:

لشکرهای 2، 4، 7، 8، 22، 32، 14، 15، 25، 18، 30، 29، 27، 28، 33، 20 و 35

ب – زرهی:

لشکر های 6، 10 و 12.

ج – مکانیزه:

لشکر 1.

د – گارد ریاست جمهوری:

لشکرهای 1، 2، 3 و6.

در ذیل، تمام یگان هایی که به منطقه کربلای 5 اعزام شدند، بر حسب تیپ آورده شده است:

الف – پیاده:

تیپ های 36، 4، 5، 29، 18، 19، 38، 39، 23، 22، 28، 45، 47، 48، 14، 44، 71، 72، 74، 75، 76، 78، 79، 81، 82، 83، 84، 88، 90، 91، 93، 94، 95، 96، 101، 102، 103، 105، 106، 107، 109، 111، 112، 113، 114، 116، 117، 118، 119، 120، 238، 412، 413، 417 ، 418، 421، 422، 423، 426، 428، 429، 430، 431، 435، 436، 437، 438، 439، 442، 443، 501 ، 502، 506، 603 ، 604، 605، 701، 702، 703، 704، 707، 801 و 805.

ب – زرهی:

تیپ های 34، 6، 12، 26، 30، 16، 17، 42، 37 و50 و گردان تانک لشکر 11 پیاده.

ج – مکانیزه:

تیپ های 27، 8، 20، 15، 25، 24 و 46.

د – گارد ریاست جمهوری:

تیپ های 4، 5، 6، 7، 8، 16، 17 پیاده، 2 و 10 زرهی، 3 نیروی مخصوص و 11 کماندو.

هـ – نیروهای مخصوص:

تیپ های 65، 66 و 68.

و – کماندو:

تیپ های 1، 2 و 3 ستاد کل، هفت تیپ کماندویی از سپاه های هفت گانه و پنج گردان مستقل کماندو.

ز – توپخانه:

46 گردان.

قوای خودی

براساس موجودی 200 گردان نیرو، نحوه رزم به شکل زیر طراحی شد:

قرارگاه خاتم الانبیاءصلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم به عنوان قرارگاه مرکزی.

قرارگاه کربلا تحت فرماندهی قرارگاه خاتم الانبیاء صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم هدایت نیروهای زیر را به عهده داشت:

لشکر 25 کربلا.

لشکر 41 ثارالله علیه‌السلام.

لشکر 31 عاشورا.

تیپ مستقل 33 المهدی (عج).

تیپ مستقل 18 الغدیر.

تیپ مستقل 48 فتح.

قرارگاه نجف تحت فرماندهی قرارگاه خاتم الانبیاءصلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم هدایت نیروهای زیر را بر عهده داشت:

لشکر 17 علی بن ابی طالب علیه‌السلام.

لشکر 5 نصر.

لشکر 105 قدس.

لشکر 155 ویژه شهدا.

لشکر 21 امام رضا علیه‌السلام.

تیپ مستقل 57 حضرت ابوالفضل علیه‌السلام.

تیپ مستقل 12 قائم (عج).

قرارگاه قدس تحت فرماندهی قرارگاه خاتم الانبیاءصلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم هدایت نیروهــای زیر را بر عهده داشت:

لشکر 27 محمد رسول الله صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم.

لشکر 7 ولی عصر (عج).

لشکر 8 نجف اشرف.

لشکر 14 امام حسین علیه‌السلام.

لشکر 32 انصارالحسین علیه‌السلام.

تیپ مستقل 44 قمربنی هاشم علیه‌السلام.

هم چنین، گردان مستقل 38 زرهی ذوالفقار، تیپ 20 زرهی رمضان و تیپ توپخانه 15 خرداد تحت امر قرارگاه خاتم الانبیاء صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم بودند. در مجموع، 24 گردان توپخــــانه، آماده آتش وجود داشت.

در جریان عملیات نیز قرارگاه عملیاتی نوح و تیپ های مستقل 110 خاتم الانبیاء(صلی‌الله‌علیه‌ وآله‌وسلم) و 22 بدر به نیروهای عمل کننده ملحق شدند.

نتایج عملیات کربلای 5

عبور از موانع نفوذ ناپذیر دشمن در شرق بصره و حضور در حومه این شهر به گونه ای اهمیت یافت که متعاقب این عملیات: موقعیت سیاسی و نظامی عراق تضعیف شد و در نتیجه حملات گسترده این کشور به مراکز اقتصادی، صنعتی و مسکونی ایران بار دیگر آغاز شد. اوضاع جبهه های نبرد به سود قوای نظامی ایران تثبیت شد و سپاه پاسداران یکی از ارزنده ترین تجارب نظامی خود را کسب کرد.

تلاش های بین المللی برای پایان دادن به جنگ افزایش یافته و به تصویب قطع نامه 598، که در آن برای اولین بار تا حدودی نظریات جمهوری اسلامی ایران لحاظ شده بود، در شورای امنیت سازمان ملل انجامید.

حضور گسترده نظامی امریکا و متحدین او در خلیج فارس آغاز شد و یکی از هواپیماهای مسافربری ایران توسط ناوگان امریکا ساقط گردید. تعدادی از حجاج بی دفاع ایران توسط رژیم سعودی به شهادت رسیدند.

آخرین آمار انهدام نیروی دشمن از شروع عملیات کربلای 5 تا پس از عملیات تکمیلی کربلای ۵ به شرح زیر است:

1- مناطق و تاسیسات آزاد شده:

12 کیلومتر پیشروی به طرف بصره و آزاد کردن 150 کیلومتر مربع.

آزاد سازی پاسگاه های بوبیان، شلمچه، کوت سواری و خین.

آزاد سازی 14 کیلومتر از جاده آسفالته شلمچه – بصره.

آزاد سازی جزایر بوارین، فیاض و ام الطویل.

آزاد سازی 11 قرارگاه تیپ ارتش عراق.

آزاد سازی روستاهای خرنوبیه، سعیدیه، حنین، سلیمانیه، هسجان، جاسم.

عبور از کانال ماهی گیری، نهر دوعیجی و جاسم.

استقرار در 10 کیلومتری بصره.

تصرف دریاچه بوبیان و بخشی از کانال ماهی.

2- تجهیزات منهدم شده دشمن:

بیش از 80 فروند هواپیما.

700 دستگاه تانک و نفربر.

250 قبضه توپ صحرایی و ضد هوایی.

صدها قبضه انواع ادوات نیمه سنگین.

1500 دستگاه خودرو.

400 دستگاه انواع ادوات مهندسی و رزمی.

مقدار زیادی سلاح سبک و مهمات.

در این عملیات 81 تیپ و گردان مستقل دشمن منهدم و 24 تیپ و گردان مستقل نیز آسیب کلی دیدند و تعداد 40 هزار نفر کشته یا زخمی و 270 نفر نیز اسیر شدند.

بازتاب عملیات کربلای 5

شکستن خطوط و استحکامات و پیشروی در شرق بصره، توانایی ها و قابلیت های نظامی عراق را بار دیگر، زیر سؤال برد، چنان که روزنامه آبزِرِور چاپ پاریس به نقل از کارشناســان غربی نوشت: «برای اولین بار از آغاز جنگ تاکنون، ناظران و کارشناسان غربی در مـــــورد امکانات دفاعی عراق دچار تردید شده اند.» هم چنین تاکید بر توانایی نظامی ایران، بخشی دیگری از تحلیل های ارایه شده در رسانه های خبری بود، چنان که رادیو بی. بی. سی طی تحلیل در همین زمینه، با توجه به تجربه سپاه درعملیات فاو و عبور از رودخانه اروند، ضمن اشاره به عبور از منطقه آب گرفتگی و کانال پرورش ماهی در عملیات کربلای 5 گفت: «موفقیت ایران در عبور از دریاچه ماهی، یک بار دیگر توانایی ایران در عبور از آبراه ها را نشان می دهد.»

هفته نامه نیوزویک نیز ضمن تاکید بر پیروزی ایران در عملیات کربلای 5، بر شرایط پیروزی ایران بر عراق اشاره کرد: «تهاجم ایرانی ها در نزدیکی بصره، حداقل یک چیز را در خصوص جنگ ایران و عراق تغییر داده و آن این مساله است که برای اولین بار طی چند سال گذشته، این احتمال را که یک طرف حقیقتاً بر دیگری پیروز شود، مطرح ساخته است.»

منبع:سایت آوینی

مطالب اخیر:
کدهای اضافی کاربر :


دعاي فرج

اللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِدا ‏وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَك َطَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلاً

Google


در كل اينترنت
در اين سايت